OYUN ÇOCUĞUNUN RUHSAL GELİŞİM ÖZELLİKLERİ

Büyüme ve gelişme ile birlikte çocuğun hareketliliği artar, sorgulama ve araştırma yolu ile öğrenmeye çabalar. Her şeyi merak edebilir, kurcalayabilir, sorabilir, bazen farkında olmadan tehlikeli davranışlar yapabilir. Bu dönemlerde aşırı koruyarak ya da müdahaleler yaparak çocuğun araştırma ve öğrenme güdüsünü ketlememek gerekir. Ancak kendisine zarar verebilecek durumları anlatmak ve bunlara karşı da önlem almak önemlidir.

Anne babaların çocuğunu dinlemesi, sorularına uygun yanıtlar vermesi önerilir. Çocuğu sürekli engellemek beceriksiz hissetmesine, çekingen ve ürkek olmasına yol açabilir.

Anne babaların çocuğunu dinlemeye, anlamaya ve desteklemeye çalışması kadar sınırlar koyması da gereklidir. Çocuğun her isteğinin yapılması ve aile içi kuralların çocuğa göre ayarlanmaya çalışılması sorunlara neden olacaktır. Burada anne babaların çocuklarının sağlıklı ruhsal gelişimleri için sınırlar ve kurallar koymaları, aynılık ve tutarlılık içinde bu kuralları uygulamaları gerekmektedir. Her iki ebeveynin de aynı davranması (anne “evet” derken babanın “hayır” dememesi), benzer durumlarda tutarlı olması beklenmektedir. Kuralların ve sınırların neler olduğu, neden bazı davranışlara izin verilmediğinin çocuğa anlayabileceği şeklide açıklanması önemlidir.

2 yaş döneminde çocuklar bağımsızlıklarını kazanma çabalarına başlarlar. Bazı becerilerinin de gelişmesi ile birlikte anne babaları ile inatlaşma, “hayır” ve “ben” kelimelerinin sıkça kullanılması belirginleşir. Bu dönemde çocuk ters, pasaklı, inatçı ve öfkelidir.  Ebeveynlerin sınırlarını deneme çabası içindedir. En basit konularda bile (yemek, uyku, tuvalet ihtiyacı, vb) ebeveynle çatışabilir. Ebeveyn kurallarına uymak ya da direnmek arasında gelgitler yaşar ve bu durum öfke nöbetlerine neden olabilir. Bu dönemde ebeveynlerin aşırı tepki göstermesi, aşırı cezalar uygulaması, inadını kırmaya çalışması kadar çocuğun her istediğini yerine getirmeleri de çocuğun ruhsal gelişiminde sorunlara neden olabilecektir. Bunun yerine sakin ve tutarlı davranmak, yeni ilgi alanları bularak çocuğu başka bir etkinliğe yönlendirmek bu dönemin uygun geçirilmesine yardımcı olacaktır.

Çocukların cinsiyetleri ve cinsellikle ilgili sorular sormaları, gelişim sürecinde doğal olarak kabul edilir. Çocuğun kendi bedenini, karşı cinsin bedenini tanımasını ve cinsel rollerini benimsemesini sağlar. Çocuğun soruları yalın ve anlayabileceği şekilde cevaplanmalıdır. Sorularını “ayıp” diyerek engellemek ya da her şeyi öğrenmesi için yaş dönemine uygun olmayan ayrıntılarla, kafa karıştırıcı bilgiler vermek uygun bir yaklaşım olmayacaktır. Çocukların ebeveynler giyinirken ya da banyo yaparken eşlik etmeleri de uygun değildir. Bu dönemden geçmekte olan bir çocuk, cinselliği çocuk çizgileri ile yapılan resimlerden ve oyun materyallerinden öğrenebilir.