Category "Sağlık Köşesi"

Ey14 2014

Çocuklarda diş fırçalama ne zaman başlamalıdır?
Bebek 6-8 aylıkken, (yani ilk dişler ağızda göründüğünde) temizleme işlemi başlamalıdır. Sabah kahvaltısı sonrası ve gece yatmadan önce dişleri (en azından çiğneme yüzeylerini) temiz bir tülbent ya da gazlı bezi ıslatarak silmek, temizlemek yerinde olur.

Diş fırçası kullanımına ise çocuğun arka dişlerinin çıkmasından sonra (ortalama 2,5 – 3 yaşında ) başlanması uygundur.

Okul öncesi çocuklarda diş fırçalama için bir teknik uygulatmak çok zordur. Bu yaşlarda önemli olan, çocuğa diş fırçalama alışkanlığı kazandırmaktır. Çocuklar diş fırçalarken çoğu zaman dişlerin görünen ya da kolay ulaşılan yüzlerini fırçalar. Oysa çürüklerin önlenmesi için dişlerin ara yüzleri ve çiğneyici yüzeylerini çok daha iyi temizlemek gerekir. Bu nedenle fırçalamadan sonra Anne-Babanın kontrolü iyi olur.

Diş Fırçalama Alışkanlığının Kazandırılması, Diş Fırçalama Eğitimi
Anne ve babalardan sıklıkla duyulan yakınmalardan birisi de; çocuklarının dişlerini yeterince fırçalamadığıdır. Çocukların ileriki yaşlarda bu alışkanlığı sürdürmesinin en kolay ve etkili yöntemi erken yaşlarda dişlerin fırçalanmaya başlanmasıdır. Çocuk diş hekimleri olarak; anne-babalara bu konuda önereceğimiz yöntem; bebeğinizin ilk dişleri çıkmaya başlar başlamaz dişlerin temizlenmesi olacaktır. İlk süt dişi sürdükten sonra bebeğinizin dişini temiz bir bezle veya bebekler için özel üretilmiş olan yumuşak kıllı bebek diş fırçaları ile temizlemeye başlayabilirsiniz. İlk fırçalama girişimleri oldukça zor, hatta başarısız olabilir fakat zamanla bu bebeğinizin de hoşuna giden bir alışkanlık halini alacaktır. Özellikle süt dişlerinin yeni sürmeye başladığı zamanlarda fırçalamanın düzenli olarak yapılması dişetlerine masaj etkisi yaparak bebeğinizin rahatlamasına ve diş sürme ağrılarının azalmasına sebep olacaktır. Tabii ki ilk dişlerin ağızda görülmesi ile bir çocuk diş hekimine gidilmesi ve çocuğunuzun ağzında süren ilk dişlerinin bir uzman tarafından incelenmesi de bebeğinizin ağız ve diş sağlığı sorunlarının oluşmaması için doğru bir yaklaşım olacaktır.

Çocuğuma Diş Fırçalama Alışkanlığını Nasıl Kazandırabilirim?
Ailelerin bir diğer sıkça sordukları soru ise diş fırçalama esnasında diş macunu kullanımı ile ilgili kaygılardır. Genellikle bebekler ve çocuklar diş macununun tadını çok severler ve fırçalama esnasında diş macununu yutarlar. Bu sebepten dolayı 2,5-3 yaşından daha küçük çocuklarda diş fırçalanmasında diş macunu kullanılmaması daha doğru bir yaklaşım olacaktır. Fakat bu konuda tüm çocuklar adına bir genelleme yapmak doğru olmayacaktır. Bu sebepten dolayı bebeğinizin dişlerini fırçalarken macun kullanıp kullanılmayacağını pedodontistinize danışarak karar vermeniz yapılacak en doğru işlemdir.
Çocuklar için nasıl bir diş fırçası seçilmeli?
Çocuğun ağız büyüklüğüne uygun, yumuşak ve naylon kıllardan üretilmiş diş fırçaları kullanılmalıdır. Sert fırçalar dişleri aşındıracağı için kullanımı uygun değildir. Eskimiş bir süpürgeyle süpürme işlemi nasıl yapılamazsa, eski bir fırçayla da dişler fırçalanamaz. Fırça kılları aşınır aşınmaz (Ortalama 6 ay) mutlaka değiştirilmelidir.

Çocuğuma dişlerini günde kaç kez fırçalatmalıyım?
Sabah kahvaltısı sonrası ve gece yatmadan önce, sadece üçer dakikalık etkili bir fırçalama işlemi yeterlidir. Her iyi alışkanlık gibi diş fırçalama alışkanlığı da çocukluk döneminde kazanılacaktır.

Ey14 2014
Karın Ağrısı

Çocuklarda sık görülen rahatsızlıklardan biride karın ağrısıdır.Üç yaşın altında ender görülsede karın ağrısının sebebi apandisit olabilir.Karın ağrısı saatlerce sürüyorsa ciddiye alınmalıdır.
Bebeklerde ve emekleme çağındaki çocuklarda 15-20 dakikada bir gelip geçen şiddetli karın ağrısının sebebi bağırsak tıkanması olabilir.Çocuğunuzun karnı ağrıdığında çığlık atıyor ve rengi soluyorsa, koyu kırmızı ya da katran renginde dışkılıyorsa.Yüksek ateşi varsa.Sık sık karnı ağrıyorsa doktorunuzu arayın.Ateşini ölçün.Yüksekse, karın ağrısı şiddetliyse ve ağrı göbeğinin çevresindeyse apandisit olabilir.Apandisit olduğunu düşünüyorsanız yiyecek ya da içecek vermeyin.Doktora başvurun.Düşünmüyorsanız termofara ılık su koyup, havluyla sarıp karnının üstüne koyun.

Kabızlık

Çocuğunuz kabız olduğunda kakasını daha sert ve seyrek yapar.Kısa bir süre için çocuğunuz kabız olursa kaygılanmayın.Bunun bir zararı yoktur.Müshil vermeyin, biberonuna şeker katmayın.Özellikle sıcak havalarda çocuğa bol bol su verin.Çocuğun lifti besinler tüketmesini sağlayın.Çocuğunuz kakasını yaparken ağlıyor yada acı çekiyorsa.Bezinde ya da iç çamaşırında kan lekesi varsa.Üç günden uzun bir süre kabızlık çekiyorsa doktorunuzu arayın.

İshalli Çocuğun Beslenmesi

Çocuğunuz Altı Aydan Küçük ve Henüz Ek Gıda Almıyorsa Emzirmeyi sıklaştırın.
Her kak yapışta çaydanlığın altındaki kaynamış ve soğumuş sudan olabildiği kadar çok içirin.

Çocuğunuz Ek Gıda Alıyorsa

Çocuğunuzu yemeye teşvik edin ve ona, günde en az 6 kez yiyecek sunun.
Kısa aralıklarla enerji ve proteinden zengin, yumuşak, taze hazırlanmış, püre şeklindeki yiyeceklerden ; beyaz peynir, haşlanmış yumurta, patates, yoğurt, yoğurt ile yapılmış az yağlı pirinç çorbası, tarhana çorbası, pirinç lapası, haşlanmış et, ızgara köfte, az yağlı pirinç pilavı, makarna gibi verin.Potasyumdan zengin besin olarak muz püresi veya taze sıkılmış meyve suları içirin.Şekerli ve yağlı yiyecekler ishali artırır.
Çocuklara böyle gıdalar (çikolata, bisküvi, gofret, kuruyemiş, pastalar, meşrubatlar, yağ, bal, reçel, pekmez)vermeyin.Hazır meyve suları ve kolalı içeceklerin ishalli çocuğa hiçbir yararı yoktur.

Çocuğunuzu İshalden Korumak İçin

Ona ilk altı ay sadece anne sütü verin.Dokuz aylık olunca kızamık aşsısını yaptırın.
Çocuğunuza yiyecek hazırlamadan ve beslemeden önce çocuğunuzun altını değiştirdikten sonra, kendiniz tuvaletten çıktıktan sonra mutlaka ellerinizi yıkayın.Ellerinizi yıkarken sabunu elinizde dört defa çevirmeniz yeterli olacaktır.İshal olma riskini azaltmak içim çocuğunuzu beslerken biberon kullanmayın.Bebeğinizin yiyeceklerini kolay temizlenen cam veya porselen kaplarda hazırlayın ve kaşık ile yedirin.Temizliğinden emin olmadığınız yiyecek ve içecekleri asla kullanmayın.Çiğ sebze ve meyveleri temiz su ile yıkamadan yedirmeyin.
Yiyecekleri ağzı kapalı olarak buzdolabında saklayın.
Pişirilmiş yiyeceklerinizi oda sıcaklığında iki saatten fazla bırakmayın ve bunları çocuğunuza yedirmeyin.Temizliğinden emin suları kaynatıp soğutarak çocuğunuza içirin.
İçme ve kullanma sularınızı temiz kaynaktan temin edip, temiz kaplarda ağzı kapalı olarak saklayın.

İshalli Çocuğun Anne ve Babasına Öneriler

İshal su kaybı nedeniyle öldürücü olabilen bir hastalıktı.İshalli olan çocuğunuzda su kaybını önlemek için su ve sulu gıdaları (kaynatılmış çorbalar)her zamankinden daha fazla verin.
Her kakadan sonra, iki yaşından küçük çocuklara bir çay bardağı, iki yaşından büyüklere ise bir su bardağı, yukarıda sayılan içeceklerden mutlaka içirin.
İshalli olan çocuğu aç bırakmayın, beslenmesine devam edin.İshalli çocuğu sık sık ve az az besleyin.Emiyorsa anne sütünü kesmeyin.Daha sık emzirin.Çocuğunuza, ishali geçtikten sonra, iki hafta süre ile ek bir öğün verin.Çocuğunuzu, ağız ve dilin kuruması, bangıldak ve gözlerin çökmesi, göz yaşının olmaması, karın derisinin çekilip bırakıldığında yavaş geri dönmesi gibi su kaybı belirtileri yönünden yakından izleyin.
İshalli çocuğunuza, doktor önerisi dışında antibiyotik vermeyin.
İshal kesici ilaçların çocukluk çağı ishal tedavisinde asla yeri yoktur.

Aşağıdaki durumlarda çocuğunuzu hemen bir sağlık kuruluşuna götürün;

Belirgin susaması veya su kaybı belirtileri varsa, çocuğunuzun ishali üç gün içinde düzelmiyorsa, çok sık veya fazla miktarda kaka yapıyorsa, tekrarlayan kusmaları oluyorsa, yeme içmesi bozulduysa, kakasında kan varsa, ateşi yüksek ise.

Ey14 2014

DIŞ KULAK İLTİHABI

Dış kulak yolunu döşeyen deride ortaya çıkar.Çocuğuzunuz klorlanmış suda çok yüzerse, kulağına yabancı bir cisim sokarsa iltihab olabilir.Kulaktan akıntı gelebilir, kaşıntı olabilir.Banyo sırasında kulağına su kaçmamasına özen gösterin.Doktorunuz iltihabı geçirmek için antibiyotik ya da iltihab önleyici kulak damlası verebilir.

ORTA KULAK İLTİHABI

Kulak zarının arkasındaki kulak boşluğunun iltihab kapmasıdır.Kulakta çocuğun uyumasını bile engelleyen aşırı ağrı, kulağını ovup ağlaması, ateş yükselmesi, işitme güçlüğü gibi belirtileri vardır.Kulağına termeforu ılık suyla doldurarak dayayın ve ya ılık bir havlu kullanın.Akıntı gelirse, akıntılı kulağın üzerine yatırınki akıntı kolay boşalsın.Soğuk havalarda çocuğunuzun kulaklarını sıcak tutarsanız, mentollü damla ya da pomatlar kullanırsanız burun tıkanıklığı giderilir ve kulağa geçmez.

ENFEKSİYONLAR

Pamukçuk:Ağızda ve bağırsaklarda yaşayan bazı mantarların oluşturduğu enfeksiyondur.Ender olarak bağırsaklardan yayılıp anüs çevresinde pamukçuk geliştirirle.İlaçla iyileşir.Ağızdaki acıdan dolayı bebek yemeye isteksizdir.Dilde ve damakta silmekle kolayca çıkmayan sarı, krem renkli kabarık lekeler vardır.Bu durumda temiz bir mendille çocuğunuzun ağzındaki lekeli bölümleri silmeye çalışın, zorlamayın.Emziriyorsanız meme uçlarınızın mikrop kapmamsı için sürekli temizleyin.Mutlaka doktora gidin.

Boğaz ağrsı:Boğazda kızarıklıkla birlikte görülen enfeksiyondur.Kızamık ya da kızamıkçık belirtisi olabilir.Yutkunmada güçlük, boğazda kızarıklık, hafif ateş, bezelerde şişme gibi belirtileri vardır.Çocuğunuza bol bol soğuk içecekler vermeli.Eğer bademcikler şişmişse bademcik iltihabı olabilir.Bu durumda ateş yükselir.Yine bol bol sıvı vermeniz iyi gelecektir.

Öksürük:Boğaz ya da soluk borsundaki tahrişlere karşı gelişen bir tepki olabileceği gibi bir akciğer enfeksiyonunun belirtisi olabilir.Öksürük sırasında balgam gelirse çocuğun akciğerlerinde enfeksiyon bulunduğu anlaşılır.

Bebeğiniz 6 aylıktan küçükse ve öksürüyorsa çocuğunuzu uyutmayacak kadar şiddetliyse 3 gün geçtiği halde geçmemişse çocuk sık sık öksürüğe yakalanıyorsa doktorunuzu arayın.

Bronşit:Akciğerlere giden hava yollarının iltihabıdır.Bronşitli çocuklar geceleri öksürük nedeniyle uyuyamazlar.Kaba öksürük, hafif hırıltı solunum, hafif ateş, burun akıntısı gibi belirtileri vardır.Çocuğunuzun öksürük nöbetleri sırasında balgam çıkarmasına yardımcı olmalısınız.Bol sıvı vermelisiniz.Yatarken başını biraz yükseltmelisiniz.

Zatürre:Akciğerlerin iltihablanmasıdır.Bu hastalıkta solunum güçlüğüne yol açar.En çok bir yaşın altındaki bebeklerde görülür.Çoğu zaman bir hafta içinde bütünüyle geçer.Kuru öksürük, hızlı soluma, hırıltılı solunum gibi belirtileri vardır.Solunumu kolaylaştırmak için çocuğun yatağıan fazladan yastık koyarak başını yükseltmeli ve bol sıvı içirmelisiniz.

Astım:Akciğerlere giden hava yollarının daralmasıdır.Solunumu zorlaştıran bir hastalıktır.Özelikle geceleri ve yoğun harekette belirir.Hırıltılı soluma vardır.Solumanın zorlaştığı zamanlarda gelen ciddi solunum güçlüğü nöbetleri olur.Çocuk sararı, terler ve dudaklar morarabilir.Nöbet geldiğinde çocuğunuzu sakinleştirmeye çalışmalı, doktorunuzun önerdiği ilaçları kullanmalı, kucağınıza oturtup hafifçe öne eğilmesini sağlamalısınız.Nöbetlerin ne zaman geldiğini kaydederek sebebini araştırın.Toz, hayvan kılı, kuş tüyü yastıklar, sigara dumanı sebepler arasında olabilir.Çocuğunuzun dili ve dudakları morarırsa.
Soluk almakta çok zorlanırsa hemen doktorunuzu arayın..

Ey14 2014

Büyüme Ağrısı Nedir?

Büyüme ağrısı, 3-12 yaş arası çocuklarda genellikle bacaklarda ( dizin arkası, uyluk ve baldırlarda ) , akşam ve geceleri ortaya çıkan ve uykudan uyandıran, birkaç dakikadan birkaç saate dek sürebilen, nedeni bilinmeyen ağrılardır. Eklem veya kemikte değil, kasta ağrı söz konusudur. Genelde, artmış fiziksel aktivite sonrası görülür. Bazen günlerce ağrı olmazken, b azen de tekrar başlayabilir.

Ne Zaman Hemen Doktora Gitmeli?
Eğer,
* Ağrıyla birlikte ateş te varsa
* Yürürken topallıyorsa
* Eklemlerde şişlik, kızarıklık varsa
* Günlük normal aktivitelere engel olan bir ağrı varsa.

Büyüme Ağrsısı Tanısı İçin Neler Gerekir?
Genelde, doktor öyküden büyüme ağrısından şüphelenir. Fizik muayenede bulgular normaldir. Şüpheli bir durum varsa, kan testleri, filmler gerekebilir.

Büyüme Ağrsısı Tedavisinde Ne Yapılır?

Çocuğa ve aileye olayın masum olduğu açıklanıp bilgi verilir.
Ağrı sırasında masajdan yarar görecektir.
Gerekirse ağrı kesiciler kullanılabilir.
Kas germe egzersizlerinin yararı olabilir.

Dr Nilüfer TOPRAKÇI
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı

Ey14 2014

Günümüzün Sorunu Obezite
Yakın zamanlara kadar, çocuklarda beslenmeyle ilgili en sık görülen problem iştahsızlıktı. Halen sık görülmesine rağmen, öteki uçta yer alan, yani aşırı kilolu ( obez ) çocuklar problemi de giderek artış göstermekte.

Peki biz anne babalar olarak çocuklarımızı obeziteden korumak için neler yapabiliriz?

Öncelikle, obezitenin genellikle ailesel olduğunu bilmeliyiz. Bunda da hem genetik faktörler, hem de ailenin benimsediği sağlıksız beslenme alışkanlıkları ve hareketsiz yaşam tarzı rol oynamaktadır.

Çocuklarımıza sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla örnek olmalı, aşırı yemekten ve hareketsizlikten kaçınmalıyız. Çocuklarımız bizi gözlemleyerek öğrenirler, söylediklerimizden çok yaptıklarımızdan etkilenirler. Kendiniz kola içip patates kızartması yerken çocuğa bunları yasaklamanız pek ciddiye alınmayacaktır. Onun yemesini istediğiniz şeyleri siz de yemelisiniz.

Sevgili anne babalar, çocuğunuza erişkin porsiyonları sunmayın.

Tabağındakini bitirmesi için zorlamayın.

Acele yemesini istemeyin, yavaş yavaş yerse doyduğunu hissedip yemeyi zamanında bırakacaktır.

Yiyecekleri ödül veya ceza olarak kullanmayın.

Susuzluğunu su ile gidermesini sağlayın, kola veya meyve suyu ile değil !

Yemek saatinde TV izlemeyin, ailece sofrada toplanıp hoş bir sohbet eşliğinde yemek yiyin.

Çocuğun günlük aktivitesini arttırmaya çalışın, TV veya bilgisayar başında geçirdiği süreyi kısıtlayın. Birlikte yürüyüşlere çıkın, parkta, bahçede koşup oynayın.
İleride obeziteyle karşılaşmamak için ilk adımı bebeğinizi anne sütüyle besleyerek atın. Doktor önerene dek ona ek gıda veya mama vermeyin.

Kusma ve İshalli Çocuğa Yaklaşım
Kusma ve ishal her yaşta çocukta sık görülen yakınmalardır. Aynı anda başlayabilir veya kusmanın ardından ishal gelebilir. Kusma ve ishalin pek çok nedeni olabilir, ancak en sık kusma nedeni sindirim sistemine alınan bir virüs veya yenilen gıdalardır. İshal de en sık yenilen gıdalardan, enfeksiyondan veya antibiyotik alımından ortaya çıkar.

Kusma anne babaları en çok endişelendiren belirtilerden biridir. Bu endişe ve panikle de bazen yanlışlar yapabilirler. Örneğin çocuğun susuz kalacağından korkup hızla birşeyler içirmeye çalışmak doğru değildir. Evet, sıvı alması gerekmektedir, ama bunun yavaş yavaş, yudum yudum olması emilebilmesine olanak sağlayacaktır. Yemek için teklifte bulunmamak en iyisidir. Altta ciddi bir neden yoksa, çoğu kusma yaklaşık 12 saatte geçecek, çocuk rahatlayacaktır. Yudum yudum vereceğiniz sıvı, su veya doktorunuzun önereceği tuz-şeker karışımı olabilir. Kusma azalınca sıvı verme hızını arttırabilirsiniz. Ancak, çocuğun susuz kaldığından endişe ediyorsanız, kaybını yerine koyamadığınızı düşünüyorsanız, hemen doktorunuza ulaşmalısınız.

Sindirim sistemine aldığımız virüsler, önce kusma ardından ishale yol açarlar. İshalde de çocuğun sıvı kaybını karşılamak çok önemlidir. Eğer, ishalle kaybettiği sıvıyı verdiğiniz içeceklerle telafi edebiliyorsanız, ne kadar sık gaita yapsa da sorun olmayacaktır. Eğer, yemek istiyorsa, barsak hareketlerini hızlandırmayacak muz, şeftali, elma, patates, ekmek, pirinç, yoğurt ( özellikle probiyotik yoğurt ) gibi gıdalar verebilirsiniz. Eğer hasta anne sütü alan bir bebekse, emmeyi sürdürmekte fayda vardır, böylece ishali daha kolay atlatacaktır.
Kusma ve ishal durdurucu ilaçları, doktorunuz genellikle önermeyecektir. Çünkü; kusma ve ishal vücudun kendini rahatsız eden maddeyi uzaklaştırması için faydalı mekanizmalar olarak kabul edilmektedir